Rozumienie faz snu NREM i REM – czym są i dlaczego mają znaczenie?

29 lipca 2024

Zastanawiasz się, co zrobić, aby przez długi czas cieszyć się zdrowiem i dobrym samopoczuciem psychofizycznym? Musisz sobie uświadomić, jak ogromny wpływ na ogólną kondycję ludzkiego organizmu ma spokojny, trwający odpowiednią ilość czasu sen. Ten pojawiający się cyklicznie w ciągu doby stan oddziałuje w określony sposób na niemal każdy organ w ciele człowieka – zapewnia prawidłową pracę nie tylko mózgu, serca i płuc, ale także np. żołądka i jelit. Warto dowiedzieć się, ile trwa cykl snu, jakie są jego etapy, w jakiej fazie snu śnimy oraz co zrobić, aby porządnie wysypiać się każdej nocy.

Cykl snu – dlaczego sen jest tak ważny dla kondycji ludzkiego organizmu?

Sen stanowi jedną z najważniejszych potrzeb życiowych człowieka. Zarwane noce – zwłaszcza jeśli zdarzają się regularnie – wyjątkowo niekorzystnie odbijają się na ludzkim zdrowiu. Niedobór snu często stanowi przyczynę bólów głowy i ogólnego rozdrażnienia. Na ogół przyczynia się też do osłabienia układu nerwowego i immunologicznego. Osoby, które nie przesypiają całych nocy, często skarżą się na problemy z pamięcią i koncentracją. Zaburzeniu ulegają także ich zdolności poznawcze oraz koordynacja wzrokowo-ruchowa. Samopoczucie osoby po nieprzespanej nocy często porównuje się do stanu po spożyciu alkoholu. To oznacza, że powinna ona w miarę możliwości zrezygnować z prowadzenia samochodu, aby nie stwarzać potencjalnego ryzyka dla siebie i innych uczestników ruchu drogowego.

Ile trwa cykl snu?

Standardowo przyjmuje się, że jeden cykl snu powinien trwać około 90 minut. W ciągu całej nocy następuje od 4 do 6 takich cykli. Biorąc pod uwagę fakt, że zgodnie z zaleceniami człowiek powinien spędzać przynajmniej jedną trzecią doby w łóżku, wskazuje się, że najlepsze efekty zdrowotne przynosi 8-godzinny sen. W praktyce w tym aspekcie wszystko zależy jednak od indywidualnych cech i potrzeb danej osoby. Są ludzie, którzy budzą się samoistnie już po 5–6 godzinach snu, i tacy, którzy w miarę możliwości spędzają w łóżku nawet 9–10 godzin na dobę. Ważne jest, aby poznać swoje osobiste potrzeby w tym aspekcie i dostosować się do nich na tyle, o ile jest to możliwe w danym przypadku.

Warto mieć świadomość, że na to, ile trwają fazy snu, mają także wpływ czynniki zewnętrzne. Jednym z najważniejszych jest rodzaj wybranego materaca. Prawidłowo dobrany model (np. materac piankowy albo materac sprężynowy) zapewnia kręgosłupowi stabilne podparcie. Gwarantuje też skórze użytkownika stały dostęp do świeżego powietrza. Idealnie dopasowane do swych potrzeb i wymagań produkty znajdziesz w ofercie sklepu Heisberg.

Fazy snu

Zdrowy, trwający kilka godzin sen składa się z dwóch głównych faz: NREM oraz REM. Warto przyjrzeć im się bliżej, aby zrozumieć istotę wszystkich dobrodziejstw związanych z regularnym wysypianiem się.

Faza NREM

Faza NREM (Non-Rapid Eye Movement) ma miejsce tuż po zaśnięciu. Inna nazwa tej fazy snu brzmi: sen wolnofalowy. W jej trakcie rozpoczyna się regeneracja organizmu – dochodzi do spadku ciśnienia krwi i wyrównania oddechu, obniża się także temperatura ciała. Ponadto charakterystyczna dla tej fazy snu jest też wolniejsza praca jelit.

Faza NREM składa się z trzech etapów. Są to:

zasypianie – zwykle trwa od 1 do 10 minut; w tym czasie dochodzi do spowolnienia pracy mózgu i serca, zmniejsza się także aktywność, a oczy łagodnie poruszają się pod powiekami;
sen płytki – zazwyczaj trwa około 20 minut na jeden cykl; w tym czasie dochodzi do uregulowania tętna i oddechu, spada też temperatura ciała, a mózg zaczyna produkować tzw. wrzeciona snu, czyli fale mózgowe odpowiadające za logiczne myślenie; gałki oczne w tym czasie pozostają nieruchome;
sen głęboki – w tej fazie pojawiają się fale mózgowe Delta odpowiadające za konsolidację wszystkich nabytych w ciągu dnia informacji i doświadczeń; oddech pozostaje wolny, a ciśnienie krwi oscyluje na dość niskim poziomie; następuje też proces uwalniania do krwi hormonów wpływających na wzrost mięśni i kości.

Ostatni z wymienionych etapów snu poprzedza bezpośrednio kolejną główną fazę omawianego stanu, czyli fazę REM.

Faza REM

Co to jest faza REM? Jeśli zadajesz sobie to pytanie, musisz wiedzieć, że tym pojęciem określamy fazę snu, w trakcie której dochodzi do szybkich ruchów gałek ocznych (stąd jej angielska nazwa Rapid Eye Movement). W tym czasie mózg staje się bardziej aktywny, co prowadzi do powstawania różnorodnych marzeń sennych. Większość mięśni pozostaje unieruchomiona – wszystko po to, aby zapobiec realizacji śnionych czynności na jawie.

Sen REM odpowiada za rozwój mózgu oraz procesowanie emocji. Faza REM zwykle zaczyna się po około 1,5 godziny od zaśnięcia. Jej większa część przypada na godziny poranne, dlatego też jednym z jej najważniejszych zadań jest przygotowanie organizmu do przebudzenia się.

Sen głęboki a faza REM

Pomiędzy takimi zjawiskami jak sen głęboki a faza REM zachodzą pewne podobieństwa oraz różnice. Do tych pierwszych zaliczamy przede wszystkim ogromne znaczenie obu etapów snu dla procesu konsolidacji wspomnień oraz porządkowania emocji. W obydwu fazach następują też procesy regeneracji organizmu, choć podczas snu głębokiego są one znacznie bardziej zintensyfikowane.

Faza REM snu nie może być utożsamiana z głębokim snem także z powodu możliwości łatwiejszego przebudzenia się z niej. Pobudka na tym etapie nie jest tak nieprzyjemna, jak ma to miejsce w przypadku trzeciej fazy snu NREM.

Brak fazy REM podczas snu

Faza REM snu występuje w mniejszej lub większej ilości w przypadku zdecydowanej większości osób. Jedynie nieznaczny odsetek ludzi cierpi na pewne zaburzenie genetyczne, którego charakterystycznym objawem jest brak fazy REM podczas snu. Ponadto omawiane zjawisko może być spowodowane takimi czynnikami, jak:

bezdech senny,
koszmary,
RBD (REM Sleep Behawior Disorder) – zaburzenie polegające na braku występowania paraliżu mięśni podczas fazy REM; osoby, u których występuje ta przypadłość, w trakcie snu mogą np. nieświadomie uderzać rękami, kopać nogami albo krzyczeć.

Wymienione czynniki, zwłaszcza RBD, występują relatywnie rzadko. To oznacza, że brak fazy REM podczas snu zaliczamy do niezbyt często występujących zjawisk.

Jak zadbać o zdrowy i komfortowy sen REM i NREM?

Zdrowy, efektywny sen jest uzależniony od różnych czynników. Jednym z najważniejszych jest dbałość o to, aby nie zaburzać rytmu dobowego organizmu. Należy w miarę możności kłaść się spać i wstawać o ustalonych godzinach. Trzeba też pamiętać o właściwym zachowaniu przed snem. Warto wyłączyć telewizor i komputer na co najmniej dwie godziny przed położeniem się do łóżka. Skutecznemu odprężeniu sprzyjają też właściwie dobrane ćwiczenia relaksacyjne. W szybkim zaśnięciu może także pomóc lektura wybranej książki.

Istotne jest także prowadzenie zdrowego trybu życia. Dotyczy to w szczególności stosowania lekkostrawnej, właściwie zbilansowanej diety, unikania szkodliwych dla zdrowia używek oraz regularnego uprawiania ulubionych form aktywności fizycznej.

Materac – jak wybrać model zapewniający zdrowy sen REM i NREM?

Jak już wspomnieliśmy wcześniej, na jakość snu w ogromnej mierze wpływa dobór właściwego materaca. Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom naszych klientów, asortyment naszego sklepu uzupełniamy o różnorodne modele omawianych produktów. Przed zakupem konkretnego materaca dostępnego w naszej ofercie warto zwrócić uwagę na jego:

rodzaj – np. materace termoplastyczne, które doskonale dopasowują się do kształtu ciała, zapewniają sylwetce stabilne podparcie;
stopień twardości – w praktyce w wielu przypadkach znakomicie sprawdzają się np. materace średnio twarde H3, które mogą być z powodzeniem stosowane przez osoby o różnej masie ciała;
rozmiar – w sklepach są dostępne mniejsze modele przeznaczone do stosowania na łóżkach jednoosobowych i większe, doskonale sprawdzające się w przypadku łóżek dwuosobowych.

Przy doborze materaca duże znaczenie ma też sposób układania się użytkownika w trakcie snu. W Heisberg sprzedajemy materace dla osób śpiących na plecach, na boku oraz na brzuchu. Mamy też w sprzedaży modele hipoalergiczne, a także produkty przeznaczone dla osób cierpiących na bóle kręgosłupa.

Zobacz również

Powrót do listy